Wat is de mooiste gesloopte kerk van Nederland? Die vraag stelde het Nederlands Dagblad, een landelijk verschijnende krant die haar wortels heeft in de Gereformeerde Kerk (Vrijgemaakt). Op een speciale website kon per kerk worden aangegeven of men die mooi vinden. Donderdag 14 maart 2013 werd bekendgemaakt dat een Rotterdamse kerk gewonnen heeft.  

Het Nederlands Dagblad wilde met de wedstrijd ,,herinneringen aan gesloopte kerken levend houden", aldus een toelichting op de website. De vier Friese kerken die genomineerd waren, zijn:

• De Adelskerk van Oud-Beets (1889-1984)
• De voormalige doopsgezinde Vermaning in Harlingen (1858-1997)
• De Schoterlandse kerk in Heerenveen (1637-1969)
• Onze Lieve Vrouwe ten Hemelvaart in Wytgaard (1872-1966)

De rooms-katholieke kerk van Wytgaard en de Schoterlandse kerk in Heerenveen werden gesloopt voor de oprichting van de Stichting Alde Fryske Tsjerken in 1970, de beide andere erna.

Uitslag

Het Nederlands Dagblad heeft op donderdag 14 maart de uitslag van de wedstrijd bekendgemaakt. Deze is na te lezen op de website. Winnaar werd de Koninginnekerk in Rotterdam.

Slopen in Friesland

Wie de oude Publicaties van de Stichting Alde Fryske Tsjerken er op na slaat, ziet dat in 1984 aandacht werd besteed aan de sloop van de markante kerk van Oud-Beets. ,,Daar dit gebouw geen monument was en geld zowel bij de kerkelijke als bij de burgerlijke gemeente ontbrak, is men tot sloop overgegaan." (Publicatieband 3, pagina III-175)

Van de doopsgezinde kerk in Harlingen werd in de Keppelstok van december 1998 slechts een enkele sloopfoto geplaatst met als onderschrift: "Harlingen, voormalige Vermaning: ... gemis... ...pas na de verdwijning."

Gesloopte kerkgebouwen

In het rapport 'Tink om 'e Tsjerken' dat de Stichting Alde Fryske Tsjerken in december 2009 publiceerde, staat in bijlage 4 (pagina 11) een lijst met belangrijke en waardevolle gesloopte kerkgebouwen, samengesteld door kerkendeskundige Sytse ten Hoeve uit Nijland. 

Na de Reformatie werden er tot en met de negentiende eeuw 57 (niet bij name genoemde) kerken gesloopt (en niet door nieuwbouw vervangen). Ten Hoeve noemt hierbij alleen bij name de Westerkerk in Harlingen en de Sint Vituskerk en de kerk van Niehove in Leeuwarden. 

In de twintigste eeuw (tot 1945) vielen twaalf hervormde historische stads- en dorpskerken ten prooi aan de slopershamer die niet op hun historische plaats vervangen werden:

- Engwier (1903)

- Easterwierrum (1904, nieuwbouw elders)

- Siegerswoude (1905, nieuwbouw elders)

- Opeinde (1908, nieuwbouw elders)

- Leeuwarden, Galileeerkerk (1940)

- Heerenveen, Kruiskerk (1969, nieuwbouw elders)

- Drachtstercompagnie (1972, na leegstand en brand)

- Jutrijp (1976)

- Gorredijk (1985, nieuwbouw elders)

- Oud-Beets (1989)

- Leeuwarden, Goede Herderkerk (2003)

Na de Tweede Oorlog ondergingen drie waardevolle rooms-katholieke kerken nog hetzelfde lot (waaronder Wytgaard in 1965, Jirnsum in 1965/vervangen en Franeker in 1961/vervangen) en vijf waardevolle gereformeerde kerken:

- Makkum (1965, nieuwbouw op dezelfde plaats)

- Anjum (1967, na brand)

- Leeuwarden, Oosterkerk (1981)

- Joure (1984, nieuwbouw elders)

- Marrum (2000)

Oprichting Alde Fryske Tsjerken

Het Nederlands Dagblad schrijft dat nog vele kerken in Nederland hetzelfde lot wachten. Dat geldt ook voor Friesland. Uit het onderzoek van 'Tink om 'e Tsjerken' (december 2009) bleek dat de komende tien jaar (2010-2020) zo'n honderd Friese kerken hun kerkelijke functie zullen verliezen.

De Stichting Alde Fryske Tsjerken is opgericht om monumentale kerkgebouwen over te nemen op plaatsen waar het kerkelijke draagvlak te klein is geworden om de kerk nog langer in stand te houden. De Stichting is op dit moment met zo'n vijftien kerkelijke gemeenten in gesprek over de toekomst van hun kerkgebouw(en). Dergelijke besprekingen duren doorgaans enige jaren.

De laatste kerk die de Stichting overnam, was de Van Harenskerk in Sint-Annaparochie in oktober 2012. De Stichting Alde Fryske Tsjerken is nu (februari 2013) economisch en juridisch eigenaar van 41 kerkgebouwen in Friesland, twee klokkenstoelen en vijf kerkhoven.

Media

Luister naar een interview over deze uitverkiezing met journalist Daniel Gielissen van het Nederlands Dagblad op Omrop Fryslan

Powered by N-13 News