De jaarlijkse donateursbijeenkomst van de Stichting Alde Fryske Tsjerken vindt plaats op zaterdag 31 oktober 2009. Deze wordt gehouden in de Agneskerk te Goutum (aanvang: 14.00 uur). Ook belangstellenden van buiten zijn van harte welkom. Begonnen wordt met een korte informatie-uitwisseling en toelichting op de stand van zaken binnen de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Vervolgens zal een inleiding worden verzorgd door Sytse ten Hoeve, onder de titel: “Prentvoorbeelden voor de decoratie van Friese kerkgebouwen”.

De heer Ten Hoeve heeft de afgelopen decennia uitvoerig onderzoek gedaan naar het werk van ambachtskunstenaars in Friese kerken. Steen- en beeldhouwers, schilders, glazeniers, kopergieters etc. decoreerden preekstoelen, banken, rouwkassen, orgelkassen, glas-in-loodramen enzovoorts. Tezamen werkten ze aan de grootste cultuurschat die Friesland rijk is. Ze benutten hun eigen vakmanschap, artisticiteit en creativiteit, maar lieten zich ook inspireren door kunstenaars van nationaal en internationaal belang, vooral door middel van prentvoorbeelden. Het is verrassend te zien hoe de decoraties van het zeventiende-eeuwse paleis-raadhuis van Amsterdam via prenten hun “vertaling” vonden in snijwerk aan Friese preekstoelen en kerkbanken: een Amsterdamse eekhoorn van marmer in hout aan de preekstoel in Lollum en aan een herenbank in Sint Annaparochie. Franse decorateurs als Jean Lepautre en Daniël Marot strekten hun invloed uit tot Oudkerk, Burchwert en Dedgum. Johann Georg Hempel versierde het kerkinterieur van Sexbierum op exuberante wijze naar Augsburgse prentvoorbeelden.

De inleider zal met behulp van een power point presentatie vooral rijkdommen uit Friese kerken tonen, naast de prenten die er het voorbeeld voor waren. Het onderwerp is nog nooit eerder onderzocht zodat de inleiding veel nieuws zal bieden.

Sytse ten Hoeve is lid van het Algemeen Bestuur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken en oud-directeur van het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek.

De najaarsexcursie van zaterdag 3 oktober 2009 heeft ruim honderd liefhebbers van kerken op de been gebracht. Naast de kerk van Schurega, die eigendom is van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, konden ook de kerken van Noordwolde en Nieuwehorne bezichtigd worden. Een uitgebreid verslag staat op de website onder de knop NIEUWS: http://www.aldefrysketsjerken.nl/nieuws.html.

Een van de foto’s die is gemaakt tijdens de excursie.

Een uitgebreid fotoverslag van de najaarsexcursie vindt u hier: http://www.aldefrysketsjerken.nl/excursiecom/2009/okt2009/album/index.html

De restauratie van het kerkje van Ter Idzard ligt goed op schema. De Plaatselijke Commissie volgt de werkzaamheden op de voet. Op de website van het dorp wordt tweewekelijks een fotoverslag gepubliceerd. Zie http://www.ter-idzard.nl/?page=458#object_ Daar is ook te lezen over de bijzondere bodemvondsten die gedaan zijn bij het graven van sleuven voor het verwarmingssysteem. Zeer zeldzaam is een `zilveren groot´, ook wel ´kwart stuiver´ genoemd, uit het jaar 1499, geslagen in opdracht van de bisschop van Utrecht, Frederick IV van Baden (1496/1517).

Het kerkje van Ter Idzard was geopend tijdens de open monumentendag. Maar liefst tweehonderd bezoekers maakten van de gelegenheid gebruik om de voortgang van de restauratie te bewonderen (zie het bericht op de website onder de knop NIEUWS PL COMMISSIES: http://www.aldefrysketsjerken.nl/plcommissies/persberichten.html.

Op de website van de Stichting vindt u bovendien nog korte verslagen van het plaatsen van de torenhaan (9 juli) en van de luidklok (4 september) onder de knop NIEUWS. De website van dorpsbelang Ter Idzard kunt u het beste benaderen via de pagina KERKEN en dan klikken op het knopje VOLGEN naast de foto van het kerkje van Ter Idzard.

De kerk van Ter Idzard in de steigers.

De Stichting Alde Fryske Tsjerken voert dit jaar maar liefst twee restauraties uit. Naast Ter Idzard is nu ook het kerkje van Kortezwaag bij Gorredijk in handen gegeven van een aannemer, in dit geval van bouwbedrijf De Haan uit Dokkum.

Een verslag van de start van de werkzaamheden kunt u vinden via de pagina KERKEN en dan klikken op het knopje VOLGEN naast de foto van het kerkje van Kortezwaag.

De kerk van Kortezwaag in de steigers.

De Stichting Alde Fryske Tsjerken gaat binnenkort de eigenaren benaderen die een graf hebben gekocht op de begraafplaats achter het kerkje, met een verzoek om een bijdrage in de restauratiekosten. De (burgerlijke) gemeente Opsterland verleent hieraan haar medewerking, door onze brief door te sturen naar de eigenaren. Op die manier blijft de privacy van de eigenaren gegarandeerd.

Jankobus Seunnenga, voorheen bekend van het duo Pigmeat, is in september 2009 begonnen met zijn allereerste solotournee. Hij doet daarbij onder meer vijf kerken van de Stichting Alde Fryske Tsjerken aan.

Op 13 september 2009 presenteerde hij zijn nieuwe cd “Uit angst voor de Holheid” in het kerkje van Sybrandahuis. Op deze cd, die verschijnt bij muziekuitgeverij Marista, staan Nederlandstalige gedichten van in Fryslân geboren dichters (o.a. Francois Haverschmidt, Piter Jelles Troelstra, Simon Vestdijk, Theun de Vries en Jan Jacob Slauerhoff), door Jankobus op muziek gezet.

Tijdens de optredens speelt Jankobus liedjes van de cd en liedjes met eigen teksten. Daarbij begeleidt hij zich op verschillende gitaren. Verder passeren een aantal attributen de revue en soms een verdwaalde gastmuzikant(e). Het ene moment is hij bloedserieus, het andere moment (soms bijtend) humoristisch met een gezonde dosis zelfspot. U kunt nog terecht in:

Westhem – 18 oktober, 15.00 uur

Britswerd – 25 oktober, 15.30 uur

Holwerd – 8 november, 15.30 uur

Foudgum - 21 november, 20.00 uur

Wilt u een indruk krijgen van een optreden van Jankobus Seunnenga, kijk dan naar dit filmpje op YouTube http://www.youtube.com/watch?v=LiKw5hziIVU

De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft een nieuwe huurder gevonden voor het vervallen kerkje van Wier. Hoewel er bij de ingang een bordje hangt “betreden op eigen risico”, heeft kunstschilder Douwe Elias uit Franeker zich bereid verklaard om de kerk van de Stichting te huren. Elias werkt aan een oeuvre van kerkinterieurs en gebruikt het kerkje van Wier om hiervoor in de goede sfeer te komen.

De nieuwe huurder is dinsdag 29 september 2009 gepresenteerd door zijn collega Henk Helmantel uit Westeremden. Helmantel is een geliefd schilder van kerkinterieurs en stillevens. Op dit moment heeft hij een expositie over Museum De Weem in Westeremden onder de titel “Met Helmantel door de Middeleeuwen”. Deze tentoonstelling vindt plaats in het kader van het veertigjarige bestaan van de Stichting Oude Groninger Kerken.

Helmantel heeft al diverse interieurs van Friese kerken geschilderd en ondersteunt dan ook het werk van de Stichting Alde Fryske Tsjerken met veel plezier.

De kerk van Wier is het laatste “zorgenkindje” van de Stichting Alde Fryske Tsjerken en heeft dringend een restauratie nodig van ruim een miljoen euro. Douwe Elias deed tijdens de persconferentie een oproep aan de provincie Fryslân om de kerk van Wier voorrang te geven in het kader van de “crisisbestrijdingsmaatregelen” van kabinet en provincies.

Elias: ,,Minister Plasterk van OCW heeft onlangs een akkoord gesloten met de provincies om monumenten versneld te restaureren. De provincies die de bijdrage van Plasterk aanvullen, mogen zelf kiezen aan welke monumenten zij het geld willen besteden. De kerk van Wier is het enige rijksmonument dat er zo bouwvallig bij staat. Het wordt nu echt tijd dat er iets gaat gebeuren!”

Een uitvoerig verslag over deze bijeenkomst is te lezen via de website van het Friesch Dagblad: http://www.frieschdagblad.nl/index.asp?artID=46855 .

Henk Helmantel voor de deur van het kerkje van Wier.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft de Stichting Alde Fryske Tsjerken officieel aangewezen als ‘organisatie voor monumentenbehoud’. Deze status is alleen weggelegd voor organisaties die meer dan twintig rijksmonumenten bezitten, die voldoende professionele deskundigheid in huis hebben en die hun administratie goed op orde hebben.

Directeur Gerhard Bakker van de Stichting Alde Fryske Tsjerken is blij met de nieuwe status. ,,De organisaties die door de minister zijn aangewezen, hoeven niet voor elk monument een apart instandhoudingplan in te dienen, maar kunnen één plan voor meerdere eigendommen tegelijk indienen. Dat betekent dat we veel efficiënter kunnen werken.”

Het instandhoudingplan voor de Stichting Alde Fryske Tsjerken wordt gemaakt door bouwkundige Willem de Graaf uit Engwierum. Die is per 1 september 2009 hiervoor speciaal in dienst getreden, voor één dag in de week.

De Graaf maakt eerst een bouwkundige inventarisatie van alle 38 kerken en twee klokkenstoelen van de Stichting. Op basis daarvan wordt een meerjarenplanning voor het onderhoud gemaakt. Hiermee kan maximaal worden ingespeeld op de mogelijkheden van de nieuwe subsidieregeling BRIM (Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten).

De 38 kerken van de Stichting Alde Fryske Tsjerken stromen in 2010 en 2011 in de BRIM in. Per kerk mag maximaal 700.000 euro geïnvesteerd worden in zes jaar tijd. Via de BRIM vergoedt het Rijk 65 % procent van de subsidiabele kosten. Voor de overige 35 % hoopt de Stichting Alde Fryske Tsjerken te kunnen samenwerken met de provincie, de gemeenten, de cultuurfondsen en de donateurs.

De Stichting Alde Fryske Tsjerken is de derde Friese organisatie met de status van aangewezen organisatie voor monumentenbehoud. Eerder ontvingen de Stichting De Fryske Mole en de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel deze erkenning.

Een delegatie van de Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft medio augustus een bezoek gebracht aan Museum Schokland. Doel van de reis was een inspectie van de verschillende bruiklenen die in 1990 beschikbaar zijn gesteld voor de inrichting van het museumkerkje op het voormalige eiland in de Noordoostpolder.

In het kerkje van Schokland zijn te zien de preekstoel van de Groate Kerk in Sint Jacobiparochie, het doophek en twee tekstborden uit de kerk van Britswerd en twee collectezakken uit Boer.

Directeur Gerhard Bakker overhandigde bij deze gelegenheid het boekje “Levende stenen” aan mevrouw Cisca Roefs, hoofd van Museum Schokland. (zie foto) Het boekje is verkrijgbaar in de museumwinkel, evenals de donateurwervingsfolder van de Stichting Alde Fryske Tsjerken.

Museum Schokland ontvangt jaarlijks ruim 30.000 bezoekers. Schokland staat sinds 1995 op de lijst met Werelderfgoederen van de Unesco. Meer informatie www.schokland.nl

Directeur Gerhard Bakker overhandigt het boekje “Levende stenen” aan mevrouw Cisca Roefs, hoofd van Museum Schokland.