NIEUWS 2010
Index

Datum: 23 augustusi 2010

Eerste huwelijksvoltrekking in kerkje Ter Idzard

In het onlangs geheel gerestaureerd kerkje in Ter Idzard is in augustus 2010 het eerste burgerlijk huwelijk voltrokken. Dat was het bruidspaar Anita Ziel en Bennie Mulder uit Oldeholtwolde. Het huwelijk werd voltrokken door de ambtenaar van de burgerlijke stand Paul van Engen. Het kerkje heeft niet alleen de bestemming om te kunnen trouwen, maar ook het organiseren van culturele en educatieve activiteiten. Verder kunnen er rouwdienst worden gehouden. Voor alle onderdelen zijn commissie ingesteld die dat organiseren. Komende winter worden er vier culturele avonden georganiseerd (zie Uitagenda).

Foto: Lenus van der Broek

Stem, slagwerk, orgel

Wind Images

In lân sa leech en iepen dat de wyn fan 'e wolken ûnwis wurdt en hâldfêst siket oan bûgjend reid, pyramiden fan pleatsen njonken nachtlike molkwegen, oan stoarmkraaiende hoanne op himelfjoertoer, seilhyste marren, simmerjurk, wask, hynstesturt, bebop-meand mêd, wynmuzyk yn sinnebylden bealgjend oargel, paukslach efter skipshelling slein, giele stim fan gers.

Friese gedichten over uitgestrekte vergezichten, rietomzoomde meren en vlakke groene weiden klinken door de kerk. Voorgedragen door dichter Tsjêbbe Hettinga met zijn karakteristieke, internationaal geroemde stemgeluid. Geluidskunstenaar en slagwerker Sytze Pruiksma en organist Reitze Smits geven de poëzie met hun geïmproviseerde muziek kleur en vlechten melodieën rondom het sprekende woord. Dat is Wind Images. Een geïmproviseerde voorstelling die vanaf 4 augustus t/m 3 oktober 2010 in Friese kerken te zien is.

Wind Images is een unieke samenwerking waarin poëzie, orgel en slagwerk samen komen in oude Friese kerken. Friese dichter Tsjêbbe Hettinga laat zich inspireren door het landschap, wind en vogels, maar ook de dorps- en stadshistorie waar opgetreden wordt zijn bronnen van inspiratie. De akoestische verbeelding van Sytze Pruiksma geeft het ritme van deze poëzie een emotionele kleur mee, geïmproviseerd met zijn veelal zelf ontworpen instrumentarium. Reitze Smits creëert met het kerkorgel melodieën die de tekst versterken, afgewisseld door suggestieve stiltes en het openen van alle registers die uitmonden in orkestrale uitbarstingen. Al improviserend creëren de drie kunstenaars in elke uitvoering een nieuwe klankwereld.

Door het bij elkaar brengen van deze verschillen kunstdisciplines ontstaat een nieuwe, innovatieve, muzikale taal geïnspireerd door Friese teksten en door de bezoekers van de voorstelling die met ingeleverde steekwoorden zelf een aandeel hebben in de invulling van de avond.

Wind Images start de tournee in Friesland en gaat in 2011 en 2012 naar het buitenland en treedt onder meer op in het Europese Festival voor de Wind. De concerten in de kerken van Zweins, Jorwert en Hegebeintum maken deel uit van het jubileumprogramma van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, die dit jaar veertig jaar bestaat. Zie ook www.aldefrysketsjerken.nl

Speellijst 2010
4 augustus l Grote Kerk l Leeuwarden l 20.00u
6 augustus l Grutte Tsjerke l Sloten l 20.00u
12 september l Regina kerk l Zweins l 16.00u
19 september l Redbadtsjerke l Jorwert l 16.00u
3 oktober l Nederlandse Hervormde kerk l Hegebeintum l 16.00u

www.wind-images.com

Wind Images is mede mogelijk gemaakt door de Stichting Alde Fryske Tsjerken, die dit jaar haar veertigjarig jubileum viert.
Foto: Reyer Boxem

Datum: 17 juni 2010

Dr. Steensma nieuwe hoofdredacteur blad ‘Alde Fryske Tsjerken’

De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft dr. Regnerus Steensma uit Buitenpost benoemd tot hoofdredacteur van het twee keer per jaar verschijnende blad voor de donateurs. Gisteren overhandigde hij in de Hippolytuskerk van Olterterp het eerste exemplaar van het geheel vernieuwde blad aan voorzitter Jan Kersbergen.

Het blad verschijnt met ingang van het juninummer, dat deze week verstuurd wordt aan de donateurs, onder de titel ‘Alde Fryske Tsjerken’, op een groter formaat (A4) en in een moderne vormgeving van de hand van Martha Kalma uit Leeuwarden. De opmaak is nader uitgewerkt door Robert Seton uit Wânswert.
Bij de presentatie benadrukte Steensma dat het blad ook inhoudelijk vernieuwd is. ,,Minder kunstgeschiedenis en meer aandacht voor human interest, voor de kerk in relatie tot zijn omgeving en voor de wisselwerking tussen gebruik en inrichting.”

Steensma stond veertig jaar geleden aan de wieg van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Hij was in de eerste jaren hoofdredacteur van de toenmalige ‘Publicaties’. Nu is hij de opvolger van drs. Wim Bangma uit Dokkum, die de afgelopen twintig jaar de eindverantwoordelijkheid voor de ‘Keppelstok’ droeg.
Steensma was van 1972 tot 2003 universitair docent voor de Architectuur en Iconografie van het Christendom aan de Theologische Faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij publiceerde verschillende boeken over kerkbouw en kerkinrichting en legt zich de laatste jaren in het bijzonder toe op het fotograferen van kerken.

Het blad wordt gedrukt bij Hellinga in Leeuwarden en verschijnt in een oplage van 4800 exemplaren. Daarvan worden er ruim 3600 toegestuurd aan de donateurs. De overige duizend exemplaren worden verspreid via de kerken van de Stichting en de grotere musea in Fryslân, in de verwachting dat dit ook weer nieuwe donateurs oplevert.



Regnerus Steensma (rechts) overhandigt het eerste exemplaar van het volledig vernieuwde blad voor donateurs aan voorzitter Jan Kersbergen. Foto: Gerhard Bakker

GRATIS PROEFNUMMER
Wilt u een gratis proefnummer ontvangen van ons blad? Stuur dan een mailtje naar info@aldefrysketsjerken.nl

Datum: 17 juni 2010

Muziekkapel Augsbuurt op eigen benen verder

De Muziekkapel in Augsbuurt, eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, gaat op eigen benen verder. De Plaatselijke Commissie die de afgelopen jaren alleen het kerkhof onder haar hoede had, neemt het volledige beheer van het kerkje op zich. De kerk kan gehuurd worden voor rouw- en trouwdiensten, concerten en (familie)bijeenkomsten.

Het kerkje van Augsbuurt was in 1971 de eerste aanwinst van de in 1970 opgerichte Stichting Alde Fryske Tsjerken. Met Muziekschool De Waldsâng in Buitenpost werd een overeenkomst aangegaan over het gebruik. De muziekschool mocht het kerkje om niet gebruiken als ‘dependance’ voor zondagmiddagconcerten van docenten en leerlingen. De muziekschool hoefde alleen de kosten van de nutsvoorzieningen te betalen, en mocht de inkomsten houden van rouw- en trouwdiensten.

De Muziekkapel bouwde onder leiding van de toenmalig directeur van de muziekschool een grote naam op in de regio. De zondagmiddagconcerten werden goed bezocht, met name ook de Kerstvieringen. Met dat intensieve gebruik was de Muziekkapel een prachtig ‘uithangbord’ voor de Stichting Alde Fryske Tsjerken.
De muziekschool heeft vorig najaar de overeenkomst opgezegd. De muziekschool ziet het beheer van de Kapel niet langer als één van haar kerntaken. Het bestuur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken is daarmee akkoord gegaan. Per 1 mei 2010 is er een einde gekomen aan de unieke samenwerking, die veertig jaar heeft geduurd.

De Plaatselijke Commissie van Augsbuurt, die bestaat uit vier vrijwilligers, heeft toegezegd om ook het beheer van het kerkje op zich te nemen. De commissieleden waren de afgelopen jaren vooral verantwoordelijk voor het beheer van het kerkhof, dat ook eigendom is van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Een van de commissieleden treedt als ‘gastvrouw’ op als zich belangstellenden melden voor een huwelijk. Het kerkje van Augsbuurt is een officiële trouwlocatie van de gemeente Kollumerland.
De Plaatselijke Commissie beraadt zich nog of de traditionele Kerstconcerten zullen worden hervat. Voorzitter Rinze van der Veen van de Plaatselijke Commissie hoopt op ‘nieuw bloed’. ,,Als er mensen zijn die het leuk vinden om energie te steken in het organiseren van culturele activiteiten, dan zijn ze van harte welkom.”

Datum: 17 juni 2010

Extra subsidie voor twee restauraties

Extra subsidie voor dakruiter Kortezwaag en orgel Boksum

De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft circa 175.000 euro subsidie toegezegd gekregen voor de restauratie van de dakruiter van Kortezwaag en het orgel van Boksum. Dat maakte voorzitter Jan Kersbergen dinsdag 15 juni 2010 bekend in het kerkje van Olterterp. Het geld is afkomstig uit een speciale regeling die het ministerie van OCW heeft opgesteld voor de 37 organisaties die door het Rijk zijn ‘aangewezen voor monumentenbehoud’. De verdeling van het budget verloopt via de Federatie Instandhouding Monumenten.

De kerk van Kortezwaag is eind 2009-begin 2010 gerestaureerd voor circa 125.000 euro. Vooral het dak, de westgevel en de vloer zijn aangepakt. Er waren echter onvoldoende middelen beschikbaar om ook het ‘torentje’ mee te nemen. Hiervoor is nog eens 60.000 euro extra nodig. Dank zij de nieuwe regeling kan de dakruiter dit jaar alsnog gerestaureerd worden. Bouwbedrijf De Haan BV uit Dokkum begint hier na de bouwvak mee. Een actie van de Plaatselijke Commissie in de regio heeft enkele duizenden euro’s opgeleverd.

De restauratie van het orgel van Boksum kost circa 200.000 euro. Via de speciale regeling is een subsidie van 133.000 euro aangevraagd. De Plaatselijke Commissie van Boksum is al enkele maanden bezig met de fondswerving voor het ontbrekende bedrag. Dit heeft reeds 25.000 euro aan toezeggingen opgeleverd. Er ontbreekt nog ruim 40.000 euro.
Het orgel in de kerk van Boksum dateert uit 1675 en is gebouwd door Harmen Jans. Het werd in 1728 uitgebreid door Jan Fransen. Een belangrijke vernieuwing werd in 1798/’99 gerealiseerd door Lambertus van Dam uit Leeuwarden. Bij die gelegenheid verhuisde het orgel naar de kraak. In 1918 werd het orgel omgebouwd door Bakker & Timmenga. Het orgel kreeg toen onder meer nieuwe windladen, klavieren, mechanieken en windkanalen.

Onderzoek van Jan Jongepier heeft uitgewezen dat er van het orgel van vóór 1918 nauwelijks iets bekend is. Besloten is de situatie van 1918 zo goed mogelijk te herstellen. Dit doet volgens Jongepier ,,optimaal recht aan de langdurige bouwgeschiedenis van het orgel”. Alle elementen die tot ons zijn gekomen, en die een bont conglomeraat opleveren van materialen en klanken, blijven in functie en hoorbaar. Verwacht mag worden dat het orgel na de restauratie weer optimaal functioneert en dat mooi klankmateriaal te horen zal zijn.

Luister naar een minireportage op Omrop Fryslân.

Datum: 16 juni 2010

Expositie van Gwendolyn van Essen in de Dorpskerk van Lichtaard Friesland

Zij exposeert recente werken en werk op locatie gemaakt in Noord-Friesland in de dorpskerk van Lichtaard in 2009 en in de dorpskerk van Ginnum in 2008. Van 12 juli tot en met 21 augustus 2010 is zij opnieuw aan het werk in het kerkje van Lichtaard om zo inspiratie te vinden in het prachtige landschap van Noord-Friesland.

De kunstenaar houdt zich van jongs af aan bezig met kijken naar dingen om zich heen, daarover te dromen en daar iets mee te doen. ‘Mijn kunst is een ontwikkeling, een zoektocht. Het gaat over levensvreugde, liefde voor mensen en dieren en de intensiteit waarmee ik dingen beleef. Ik houd van bijzondere, oude plaatsen en gebouwen om in te werken; om me verbonden te voelen met het verleden en met de mensen die op deze plaatsen hebben geademd, geleefd en gewerkt. Dit inspireert me om nieuw werk te maken. Ook de provincie Friesland is de laatste jaren een bron voor inspiratie voor het maken van nieuw werk waaronder de abstracte landschappen. De zon, de wind en het beleven van veel vrijheid in de ruimte van het landschap zijn belangrijke invloeden in mijn nieuwe werk.

‘De uitwisseling met andere kunstenaars is voor mij belangrijk. Denk aan samen werken op een bijzondere locatie, in een gebouw of in de natuur. Vandaar dat ik lid ben van de Groningse kunstkring De Ploeg. Mijn inspiratiebronnen zijn poëzie, geschiedenis, liefde voor de mens en voor de natuur. Dieren zoals katten en paarden zijn een grote inspiratiebron voor haar werk. Daarnaast houdt zij zich bezig met tekenen en schilderen naar levend model. Ook muziek is van belang voor haar werk. Klanken, geluiden en composities kunnen je ertoe aanzetten om iets te verbeelden.

Op dit moment houd ik mij vooral bezig met grafiek (droge naald en etsen), tekenen en schilderen van dieren en abstract schilderen op doek en paneel. Ik maak voornamelijk figuratief en soms realistisch werk in de richting van het expressionisme. Ook maak ik de laatste tijd abstract werk en installaties. Mijn droom is me vrij te voelen in mijn expressie, en contact te voelen met het hogere en met God in de natuur. Doel van mijn werk is mensen te inspireren en aan te zetten tot andere en misschien mooiere gedachten’.

Belangrijke inspiratiebronnen zijn afgezien van het abstract expressionisme als stroming, ondermeer de volgende kunstenaars: Klee, Kandinsky, Mondriaan en Jacoba van Heemskerck.

Meer: www.gwendolynvanessen.nl

Datum: 27 mei 2010

Jubileumexpositie Helmantel-Elias
Onder de titel “Van binnenuit. Kerkinterieurs van Loppersum tot Wier” is deze zomer een expositie van kerkinterieurs van Henk Helmantel en Douwe Elias te zien in Museum Martena te Franeker. Deze bijzondere tentoonstelling is georganiseerd in het kader van het veertigjarige bestaan van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De tentoonstelling is te bezoeken van zaterdag 19 juni tot en met zondag 5 september 2010.

Hij was nog maar vijftien toen de net gerestaureerde kerk van Loppersum een diepe indruk maakte op de jonge Henk Helmantel. Wat de Groninger schilder vooral aan kerkinterieurs intrigeert, is de lichtinval en het lijnenspel. Romaanse kerken spreken hem in het bijzonder aan, vanwege de geslotenheid van de architectuur ,,die veel ruimte laat tot intimiteit in de ontmoeting met God”. Zijn realistisch geschilderde stillevens en kerkinterieurs hebben Helmantel bekendheid gebracht in heel Nederland en ver daarbuiten.

Ook Douwe Elias heeft een grote liefde voor kerken en het kerkinterieur. Recent nog maakte hij een hele serie van de kerk van Wier, de “laatste ruïne van Friesland”, en eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Elias zegt dat hij in het algemeen probeert om zo weinig mogelijk te geloven. ,,Maar wat ik zeker weet is, dat oude Friese kerken van een ongelooflijke schoonheid getuigen.”

Een bijzondere eer
De twee kunstenaars kenden elkaar al langer. Het idee om samen te exposeren is afkomstig van Douwe Elias. Henk Helmantel stemde daar als liefhebber van oude kerken graag mee in.
Voor de Stichting Alde Fryske Tsjerken is het een bijzondere eer dat deze topschilders uit Noord-Nederland hun medewerking hebben toegezegd. ,,De belangrijkste doelstelling van de Stichting is het instandhouden van monumentale kerkgebouwen. Daar hoort het wekken van publieke belangstelling voor oude kerken bij. Een tentoonstelling met deze toppers uit de Friese en Groningse schilderkunst kan daar zeker toe bijdragen.

Hopelijk komen er veel mensen kijken, die daarna ook de weg weten te vinden naar al die prachtige kerkjes op het Friese platteland.”

Museum Martena is trots dat het is gekozen als plek waar deze bijzondere tentoonstelling zal plaatsvinden. Douwe Elias en Henk Helmantel staan in een traditie die met Pieter Jansz. Saenredam begonnen is, vertelt directeur en kunsthistorica Manon Borst. ,,Saenredam was een virtuoos in het gebruik van perspectief. Zijn werken zijn, hoe sereen ook, een staaltje van puur spierballenvertoon. Dat spierballenvertoon zie ik ook terug in de kerkinterieurs van Henk Helmantel. Het standpunt, het perspectief, het ongelofelijke realisme, de techniek. Alles laat zien: hier is een man bezig die weet wat hij doet. Daarnaast hebben kerkinterieurs voor Helmantel ook een andere, metafysische betekenis, die hij tot uitdrukking probeert te brengen in zijn werk.

Douwe Elias daarentegen heeft niks met het metafysische aspect van de kerken die hij schildert. Maar ‘mijn God, wat zijn die gebouwen prachtig!’ Het licht, de kleuren en vormen maken hem verliefd en gelukkig. Dat zie je terug in de schilderijen van Elias. Het schilderplezier spat ervan af. Ook hij staat duidelijk in de traditie die begon met Saenredam, waarbij het weergeven van sfeer, kleurgebruik en lichtval in de kerk een belangrijke rol speelt.”

Lezing
Op zaterdag 26 juni 2010 geven de kunstenaars Henk Helmantel en Douwe Elias een toelichting op de tentoonstelling en een rondleiding langs de werken. Dit gebeurt in twee ronden: om 14.00 uur en om 19.30 uur.
Het bijwonen van de lezing en rondleiding kost € 25,- per persoon, inclusief toegang Museum Martena en koffie/thee met gebak.
Aanmelden kan bij Museum Martena, info@museummartena.nl, 0517 – 392192.

Kijk hier naar een reportage van 25 minuten over Henk Helmantel:
Lees hier een uitgebreid interview met Henk Helmantel:

Voor meer informatie over de schilders: www.henkhelmantel.nl en http://www.douweelias.nl

Foto's: Henk Helmantel en Douwe Elias.

Cultuurarrangement op zondag 11 juli

• Bezoek van de tentoonstelling Van binnenuit in het Martenahuis.
• Koffie of thee met gebak in het kerkje van Boer (op vijf kilometer afstand van Franeker), één van de Middeleeuwse kerkjes van de Stichting Alde Fryske Tsjerken.
• Een prachtig zomerconcert door het Apollo Ensemble, bestaande uit zes pas afgestudeerde violistes van het conservatorium. Zij brengen een vrolijk en dynamisch programma ten gehore, versterkt door de mooie akoestiek van de kerk van Boer.

Dit arrangement kost € 27,50 per persoon. Donateurs van de Stichting Alde Fryske Tsjerken krijgen € 2,50 korting. Betaling vooraf op rekeningnummer 2207600 van de Stichting Alde Fryske Tsjerken te Leeuwarden o.v.v. “Cultuurarrangement 2010”.

Het concert duurt 35 minuten en begint om 14.00 uur en (bij voldoende belangstelling) om 15.30 uur.
Het arrangement kan uitgebreid worden met:
- Wandeltocht van een uur naar het kerkje van Boer of een fietstocht van een uur langs de kerkjes van Zweins, Peins, Schalsum en Boer. Een wandel- of fietskaart is verkrijgbaar bij het Martenahuis, à € 2,00.
Aanmelden via Museum Martena, info@museummartena.nl, 0517 – 392192

Miniaturententoonstelling in het kerkje van Schurega een groot succes!

De Miniaturengalerie in Oudehorne van Hanneke Hofstra vierde onlangs haar tienjarig bestaan. Ter gelegenheid hiervan werd in het kerkje van Jubbega-Schurega van 1 t/m 9 mei een expositie gehouden van miniatuurtaferelen vervaardigd door gerenommeerde miniaturisten. De belangstelling voor de negen dagen durende expositie was overweldigend. Ruim vierhonderd bezoekers uit alle windstreken. Er waren zelfs bezoekers uit verre oorden die er een korte vakantie mee combineerden.

De reacties over de kwaliteit en inrichting van de expositie waren zonder uitzondering bijzonder lovend. Voorts werd menig bezoeker getroffen door de idyllische ligging van het kerkje. Op zich ook al het bekijken waard. Het resultaat van dit alles kunt u op de foto’s zien.

De Miniaturententoonstelling maakte onderdeel uit van het jubileumprogramma van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, die dit jaar veertig jaar bestaat.

Datum: 21 mei 2010

Gerestaureerde kerk van Ter Idzard heropend
De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft vrijdag 21 mei 2010 de gerestaureerde kerk van Ter Idzard heropend. Foto: Architect Jelle de Jong uit Lemmer overhandigde de sleutel van de voordeur aan de voorzitter van het bestuur, Jan Kersbergen. Die droeg de sleutel over aan voorzitter Egbert Kanis van de Plaatselijke Commissie, de groep van vrijwilligers die het kerkje gaat beheren.

Wethouder Jack Jongebloed van de gemeente Weststellingwerf verrichtte de officiële openingshandeling door een film van twintig minuten te starten over de restauratie die gemaakt is onder leiding van Johan (‘Van gewest tot gewest’) van der Zee. De bijeenkomst werd opgeluisterd met een muzikaal intermezzo van Bennie Huisman.

Architect Jelle de Jong legde uit dat hij zo veel mogelijk heeft willen behouden bij de restauratie. Daarom ook zijn de gevels ‘gewoon’ gestukadoord en is het stukwerk niet geschilderd. ,,Als willekeurige passant heb je daardoor nauwelijks in de gaten dat de kerk vernieuwd is en dat is nu juist wat wij als restauratiearchitecten willen. Een gebouw dat er ongerestaureerd uitziet.”
Dat geldt ook het interieur. De bestaande kleurstelling is gehandhaafd. Het plafond, de preekstoel, het doophek en de toegangsdeur zijn alleen maar een beetje bijgewerkt en opgepoetst. Een bijzonderheid is de terugplaatsing van het orgel. Er is op basis van oude foto’s een nieuwe orgelgalerij gemaakt voor het kabinetorgel. Daarvoor heeft de kraak uit 1937 moeten wijken.
Verder is de luidklok gerestaureerd en teruggeplaatst in de geheel opgeknapte klokkenstoel, is er een toilet en een keuken gemaakt en een vergaderruimte op de eerste verdieping in de toren.

Namens het complete restauratieteam kreeg de Plaatselijke Commissie , uit handen van ‘lichtontwerper’ Don Hofmann, een prachtige lamp aangeboden voor boven de vergadertafel in de torenkamer.

Bestuurslid Hendrik de Jong van het Argeologysk Wurkferbân fan de Fryske Akademy vertelde kort wat er tijdens het graven van putten voor de verwarmingselementen is aangetroffen onder de vloer van de kerk. Meer informatie over de waarnemingen is te vinden op de website van Ter Idzard. Op die website is ook een uitvoerige fotoreportage te vinden over de bijeenkomst.

Een speciaal woord van dank was er voor Michael Zwartelé, de vorige directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, onder wiens leiding de fondswerving voor de restauratie van Ter Idzard plaatsvond. Hij kreeg uit handen van de huidige directeur, Gerhard Bakker, een bos bloemen overhandigd.

Luister naar de reportage van Omrop Fryslân.

Datum: 4 mei 2010

`Eerste mijlpaal voor Infocentrum Jabikspaad´
De gemeenteraad van Het Bildt heeft woensdag 12 mei 2010 met algemene stemmen besloten om 100.000 euro beschikbaar te stellen voor de plannen voor de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie. De bijdrage is bedoeld voor een opknapbeurt voor het interieur van de kerk die geëxploiteerd wordt als cultureel centrum, en voor de vestiging van een informatiecentrum over het Jabikspaad in het voorportaal.

Directeur Gerhard Bakker van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, eigenaar van de Groate Kerk, is bijzonder verheugd. ,,De gemeenteraad is unaniem overtuigd dat dit plan moet doorgaan. Dit is een eerste mijlpaal om de plannen te kunnen realiseren. Nu de provincie nog. Ook daar hebben we subsidie aangevraagd, uit het meerjarenprogramma landelijk gebied en uit het fonds bezinningstoerisme. We zien vol verwachting uit naar de beslissing, die hopelijk eind juli of begin augustus bekend zal worden.”

Bakker ziet in de gemeentelijke toezegging een duidelijke blijk van waardering voor al het werk dat de vrijwilligers van de Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk doen. ,,Het is fantastisch om te zien hoe het cultureel centrum nu al meer dan dertig jaar geheel op vrijwillige basis gerund wordt. De gemeenteraad ziet gelukkig ook wel in dat het interieur hoognodig opgeknapt moet worden. Zo kan het eigenlijk niet meer. Het is daarbij mooi als straks ook de informatie over het Jabikspaad op een nog aantrekkelijker manier gepresenteerd kan worden aan bezoekers en belangstellenden.”

Voorzitter Wiep Koehoorn van de Stichting Jabikspaad reageert ook enthousiast op het besluit van de gemeente Het Bildt. ,,Dat dit besluit met algemene stemmen werd genomen, betekent dat alle fracties en alle gemeenteraadsleden ervan overtuigd zijn dat ook de concrete plannen van het pelgrimscentrum in de Groate Kerk een belangrijke garantie bieden voor de verdergaande stimulering van cultuur, recreatie en toerisme in deze bijzondere gemeente.”

,,Dit zal vooral ook een grote stimulans zijn voor het bezinningstoerisme in de provincie Fryslân, omdat dit gemeenteraadsbesluit én het nog verwachte positieve besluit van de provincie het samen mogelijk maken dat de Groate Kerk van Sint Jacobiparochie in beeld komt als dé landelijke startplaats voor de groeiende groep Nederlandse pelgrims die hun pelgrimage starten naar Santiago de Compostella”, aldus Koehoorn.

Genootschap
Koehoorn heeft oer dit gemeenteraadsbesluit inmiddels contact gehad met het bestuur van het Landelijke Genootschap Sint-Jacob, de beoogde huurder van het voorportaal en de hoofdgebruiker van het Informatiecentrum Jabikspaad. ,,Zij zagen reikhalzend uit naar de besluitvorming in de gemeenteraad, en staan bijzonder positief tegenover het idee om een noordelijk filiaal te openen in de Groate Kerk.”

Het Landelijk Genootschap Sint-Jacob is een vereniging met 9000 leden die zich op allerlei manieren bezighoudt met het pelgrimeren naar Santiago de Compostella. De vereniging heeft in Utrecht een eigen kantoor, Het Huis van Sint Jacob, in een zijkapel van de Janskerk. Hier kunnen belangstellenden informatie krijgen over de wandel- en fietsroute naar Santiago. Jaarlijks komen er 1400 bezoekers. De vereniging heeft in het zuiden van het land een steunpunt in het Brabantse Vessum. Hier wordt aan nog eens vierhonderd mensen per jaar informatie verstrekt over het pelgrimeren. Sint Jacobiparochie moet het noordelijke filiaal worden, en hét noordelijke startpunt.

Het informatiecentrum komt er alleen als de provinciale afdeling Plattelânsprojekten en de provinciale afdeling Bezinningstoerisme dat financieel mogelijk maken. De kosten worden geschat op circa 100.000 euro. Bakker: ,,De gemeente het Bildt ziet in het informatiecentrum een kans om Sint Jacobiparochie niet alleen een toeristische maar ook een leefbaarheids impuls te geven..”

De opknapbeurt van het interieur kost 250.000 euro. Een enveloppenactie onder de dorpsbewoners van Sint Jacobiparochie leverde 7000 euro op. Het VSB Fonds draagt 25.000 euro bij. De Stichting Bildtse Belangen – Bildtse Bank/Friesland Bank heeft een bedrag van 50.000 euro toegezegd. Koehoorn: ,,Als de provincie Fryslân haar bijdrage over enkele weken ook levert, kan de verbouw en inrichting van het Pelgrimscentrum Sint Jacob beginnen, en is dat de gouden kroon op het al lopende restauratieproject van de Groate Kerk.”

Bakker heeft goede hoop dat de provincie met de gevraagde subsidie over de brug komt. ,,Tijdens de start van de restauratie heeft gedeputeerde Jannewietske de Vries de positieve intentie van de provincie uitgesproken en van de gelegenheid gebruik gemaakt om de gemeente Het Bildt expliciet op te roepen om haar steentje bij te dragen aan de verdere uitwerking van de plannen. Dat is nu gebeurd. Nu is de provincie zelf aan zet.”

Luister naar een interview met voorzitter Wiep Koehoorn van de Stichting Jabikspaad op Omrop Fryslân: http://www1.omropfryslan.nl/Mear_Nijs_69496.aspx

Donateurwervingscampagne Alde Fryske Tsjerken verloopt voorspoedig

Zweins meldt zich massaal aan
De donateurwervingscampagne van de Stichting Alde Fryske Tsjerken verloopt voorspoedig. Dat maakte directeur Gerhard Bakker woensdagavond bekend tijdens de jaarlijkse bijeenkomst met vertegenwoordigers van alle Plaatselijke Commissies die de 38 kerken voor de stichting beheren. Sinds de start van de campagne op 30 oktober 2010 hebben zich al bijna vierhonderd nieuwe donateurs aangemeld.

De Plaatselijke Commissie van Zweins overhandigde tijdens de bijeenkomst in de kerk van Britsum een envelop met zeventien nieuwe aanmeldingen. De Plaatselijke Commissie van Lichtaard/Ginnum wist op Koninginnedag tien nieuwe donateurs in te schrijven. De Plaatselijke Commissie van Schurega kwam met zeven aanmeldingen over de brug. Het totale aantal donateurs van de Stichting Alde Fryske Tsjerken is sinds de start van de campagne gestegen van 3300 tot bij na 3700.
Voorzitter J. Kersbergen van de Stichting Alde Fryske Tsjerken bedankte de Plaatselijke Commissies voor hun inzet. Hij toonde zich na afloop van de vergadering verheugd over de medewerking aan de wervingscampagne. ,,Je kunt zien dat het besef begint te groeien in de dorpen waar de stichting een kerk heeft overgenomen hoe belangrijk het is om achter de stichting te staan. De provincie kijkt nadrukkelijk naar ons maatschappelijke draagvlak. De groei die zich nu aftekent, is hartverwarmend om te ervaren, al helemaal omdat dit ons jubileumjaar is.”

De Plaatselijke Commissie van Zweins stuurde alle dorpsgenoten een brief waarin gewezen wordt op het belang van de Stichting. ,,De kerkelijke gemeenschap was maar wat blij dat ze het gebouw konden overdragen aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Die heeft de kerk gerestaureerd in 1979-1980, in 2004 het orgel, en in 2007 heet uurwerk, de klok en de wijzerplaat. Restaureren doe je niet alleen voor jezelf, je doet het voor je kinderen en kleinkinderen, het is onze bijdrage aan een stuk cultureel erfgoed. (…) Gebleken is dat er in Zweins maar vier donateurs zijn. Dit betekent omgerekend dat onze bijdrage maar 70 euro per jaar bedraagt. Je hoeft geen financieel inzicht te hebben om te begrijpen dat dit absurd laag is. Wij als Plaatselijke Commissie beheren onder verantwoordelijkheid van de Stichting Alde Fryske Tsjerken de kerk voor ons dorp, ook voor u dus. Wij en de Stichting hebben uw steun nodig. Daarom… wordt donateur voor maar 17,50 euro per jaar.”

De actie leverde in totaal zeventien nieuwe donateurs op in het honderd inwoners tellende Zweins. De Plaatselijke Commissie is van plan om ook de komende zomer actie te voeren onder alle bezoekers van de kerk.

Datum: 4 mei 2010

Halffabrikaat Deltaplan Fryske Tsjerken
De problematiek van de instandhouding van kerkgebouwen staat in Fryslân hoog op de politieke agenda. In het provinciale ‘Wurkprogramma Fryske Fiersichten 2009-2011’ staat het idee van een Deltaplan Fryske Tsjerken op de derde plaats. Het inventarisatierapport ‘Tink om ‘e tsjerken’ dat de Stichting Alde Fryske Tsjerken op 18 december 2009 overhandigde aan gedeputeerde J. De Vries, kan worden beschouwd als een eerste bouwsteen voor dit Deltaplan.

Eerder in 2009 heeft de Provincie een groepje deskundigen ingeschakeld om op persoonlijke titel een advies te schrijven. De directeur van de Stichting, Gerhard Bakker, heeft in deze werkgroep meegedraaid. Het resultaat, een rapport getiteld ‘Halffabricaat Deltaplan Fryske Tsjerken’, is woensdag 28 februari 2010 gepresenteerd aan gedeputeerde mevrouw J. de Vries.

In het plan staan een groot aantal aanbevelingen gericht op het behoud en ontwikkeling van kerkgebouwen. De diverse voorstellen zijn gegroepeerd rond vijf thema’s:

• samenwerking tussen alle betrokken partijen via onder meer een Deltaplatform;
• selectie van de meest waardevolle kerkgebouwen waarop de grootste inzet wordt geconcentreerd;
• het stimuleren en ondersteunen van draagvlak, door het instellen van een Deltateam, een Kennispunt en het versterken van de vangnetfunctie van de Stichting Alde Fryske Tsjerken;
• stimuleren financiële basis voor het behoud van de kerkgebouwen;
• stimuleren hergebruik van de kerkgebouwen.

Het Deltateam is een groep van deskundigen die, samen met de gemeenschappen rond een kerkgebouw, zoeken naar nieuw draagvlak, ideeën en oplossingen. Bij het Kennispunt kunnen kerkeigenaren terecht voor vragen, ideeën en advies.

Het ‘Halffabricaat Deltaplan Fryske Tsjerken’ wordt binnenkort besproken in het College van Gedeputeerde Staten. Dat zal bepalen hoe het vervolgproces eruit ziet. Belangrijk hierbij is overleg en samenwerking met alle betrokken partijen.

Het ‘Halffabrikaat’ en het bijbehorende persbericht van de provincie is te downloaden via de website van de provincie: http://www.fryskefiersichten.nl/

Het Friesch Dagblad wijdde op vrijdag 30 april 2010 een hoofdartikel aan het Halffabrikaat: http://www.frieschdagblad.nl/index.asp?artID=49867

Een korte reportage over de aanbieding van het Halffabricaat aan gedeputeerde De Vries is te zien op de website van Omrop Fryslân: http://www1.omropfryslan.nl/Mear_Nijs_69051.aspx

Datum: 21 april 2010

“Zondvloed”, zinderende muzikale tragi-komedie in première

Pingjum – Zondvloed, een uniek locatieproject van Stichting Theamus

De Stichting Alde Fryske Tsjerken is er bijzonder trots op dat Theamus als locatie voor Zondvloed tien kerken van de Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft gekozen. Zondvloed maakt onderdeel uit van het jubileumprogramma van de Stichting in het kader van het veertigjarig bestaan in 2010.

In het najaar van 2010 zal Zondvloed worden gespeeld in acht andere kerken van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Zie agenda of www.theamus.nl voor de speellijst.

Zondvloed is een spannend muziektheaterstuk gespeeld door Gerda Holzhaus en Bob Driessen (saxofoon), muzikaal ondersteund door het Antonin Quintet.

Zondvloed is een duet voor twee spelers, waarin angst voor het leven aan de rand van de zee centraal staat. Manmoedige pogingen tot dijkenbouw steken al eeuwen schril af tegen de werkelijke kracht van de oprukkende zee.
Een boerin zoekt bij een zware storm dekking in de dorpskerk achter de zeedijk. Haar man geeft daar juist op dat moment een concert met muzikanten uit het dorp. Als de lokale weerman oproept te vluchten, realiseert de man zich dat de boerin haar boerderij en dorp nooit zal verlaten. De storm wakkert aan; de stilte krijgt meer en meer lawaai. Het wordt buigen of barsten; maar geldt dat ook voor de dijk?

Gerda Holzhaus (theatermaker/regisseur)en Bob Driessen(saxofonist/componist; bekend van o.a. Willem Breuker Kollektief en De Volharding) vormen de artistieke kern van Stichting Theamus. Vanuit hun artistieke broedplaats Westewyn in Pingjum kijken ze uit op de Waddenzeedijk. Daar borrelen fantasieën en speculaties over overstromingen op en raken ze geïnspireerd door de berichten over hoe Nederland de toekomst “klimaatrobuust” te lijf moet gaan. Is het Noorden veilig achter de dijken bij een stormvloed?
Met het project Zondvloed wil Theamus aansluiten bij wat er leeft in Fryslân over dit onderwerp, en mensen nieuwsgierig maken naar de achterliggende motieven en emoties.

Datum: 19 april 2010

Station Fryslân 2018’ strijkt neer in kerk Britswert

“Station Fryslân 2018” strijkt per 1 april 2010 neer in de kerk van Britswert. Dat maakt directeur Gerhard Bakker van de Stichting Alde Fryske Tsjerken bekend.

Station Fryslân 2018 is een burgerinitiatief van Hanshan Roebers (monumentaal ontwerper), Bastiaan Blaauw (vormgever), Theunis Piersma (hoogleraar ecologie), Sytze Pruiksma (componist/slagwerker) en Klaas Sietse Spoelstra (initiator/transformator).

De groep presenteert zich als een ‘meedenktank-van-onderop’, die zich bezighoudt met thema’s over ambities met Fryslân voor het jaar 2018. Het gaat daarbij o.a. over de toekomst van het landschap, de landbouw, de provinciale ambities op het gebied van duurzaamheid, maar ook de ambitie om in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa te worden. Door middel van debatten, voorstellingen, tentoonstellingen en publicaties wil Station Fryslân 2018 de maatschappelijke discussie een positieve impuls geven.

Het burgerinitiatief huurt de kerk van Britswert van de Stichting Alde Fryske Tsjerken om een ‘thuisbasis’ te creëren. Dinsdag 31 maart 2010 zijn de handtekeningen gezet. De activiteiten in de kerk zijn kleinschalig en veelal besloten, en worden in goed overleg afgestemd op de agenda van de Plaatselijke Commissie Britswert, die de kerk voor de Stichting Alde Fryske Tsjerken op lokaal niveau beheert. De kerkdiensten en de rouw- en trouwdiensten kunnen dan ook gewoon doorgang vinden.

Directeur Bakker is blij met de nieuwe huurder. ,,Het kerkje biedt deze groep een inspirerende omgeving om op hun plannen te broeden en hun ideeën verder uit te werken. Het gebouw is daar heel geschikt voor. Ik vind het bijzonder dat deze creatieve geesten op deze manier in zekere zin ook een stukje verantwoordelijkheid nemen voor de instandhouding van het kerkgebouw.”

Bij de foto: Sytze Pruiksma (links) en Klaas Sietse Spoelstra ondertekenen het huurcontract voor de kerk van Britswert.
Foto: Gerhard Bakker

Meer informatie over Station Fryslân 2018: www.stationfryslan.nl

Datum: 12 april 2010

Rapport ´Tink om ´e tsjerke´ verzonden
De Provincie Fryslân heeft begin april 2010 maar liefst 340 exemplaren van het rapport “Tink om ‘e tsjerken” verzonden aan tal van betrokkenen.
Het rapport, dat op 18 december 2009 officieel werd aangeboden aan gedeputeerde mevrouw Jannewietske de Vries, bevatte nog enkele foutjes. Die zijn inmiddels rechtgezet, waarna het rapport kon worden verstuurd aan Friese statenleden, gemeentebesturen, participanten in het Deltaplan Fryske Tsjerken en overige belangstellenden.

Meer informatie over de achtergronden van het inventarisatieproject is elders op deze website te lezen. De definitieve versie van het rapport is herkenbaar aan het logo van de Stichting Alde Fryske Tsjerken op het omslag, en is te downloaden .

Reacties op het rapport kunnen worden gestuurd naar info@aldefrysketsjerken.nl

Datum: 30 maart 2010

Genootschap Sint-Jacob opent filiaal in Groate Kerk
Het Landelijk Genootschap Sint-Jacob overweegt de vestiging van een bezoekerscentrum in het voorportaal van de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie. Dat maakte directeur Gerhard Bakker van de Stichting Alde Fryske Tsjerken gisteren bekend bij de start van de restauratie. De officiële eerste handeling werd verricht door gedeputeerde Jannewietske de Vries, die vanuit een wiebelend bakje van een hijskraan de windvaan verwijderde van de torenspits.

Het Landelijk Genootschap Sint-Jacob is een vereniging met 9000 leden die zich op allerlei manieren bezighoudt met het pelgrimeren naar Santiago de Compostella. De vereniging heeft in Utrecht een eigen kantoor, Het Huis van Sint Jacob, in een zijkapel van de Janskerk. Hier kunnen belangstellenden informatie krijgen over de wandel- en fietsroute naar Santiago. Jaarlijks komen er 1400 bezoekers. De vereniging heeft in het zuiden van het land een steunpunt in het Brabantse Vessum. Hier wordt aan nog eens vierhonderd mensen per jaar informatie verstrekt over het pelgrimeren. Sint Jacobiparochie moet het noordelijke filiaal worden, en hét noordelijke startpunt.

Afgelopen zaterdag bracht een delegatie van het Genootschap een bezoek aan Sint Jacobiparochie, om de mogelijkheden te bespreken met de Stichting Alde Fryske Tsjerken als eigenaar van de kerk, en met de architect die de plannen voor de Groate Kerk heeft gemaakt, Gerben Brouwer uit Beetsterzwaag. In de visie van de architect komt er in het voorportaal, dat nu alleen wordt gebruikt als garderobe, op de begane grond een ontvangstruimte voor toeristen en kandidaat pelgrims. Op de eerste verdieping komt aan weerszijden van het orgel een kleine tentoonstelling. Boven de eerste verdieping is nog ruimte voldoende aanwezig om nog een nieuwe, tweede verdieping te creëren. Daar komt de ruimte waar informatie over de pelgrimsroute verstrekt kan worden, in combinatie met een tentoonstelling.

Het informatiecentrum komt er alleen als de provinciale afdeling Plattelânsprojekten, de gemeente het Bildt en de provinciale afdeling Bezinningstoerisme dat financieel mogelijk maken. De besluitvorming over de aangevraagde subsidies wordt medio juli verwacht. De kosten worden geschat op circa 100.000 euro.

De gemeente het Bildt ziet in het informatiecentrum een kans om Sint Jacobiparochie niet alleen een toeristische maar ook een leefbaarheids impuls te geven. De gemeente hoopt dat er in en vanuit het infocentrum allerlei nieuwe activiteiten ontplooid worden. De Stichting Jabikspaad heeft haar medewerking hieraan toegezegd. Waarschijnlijk komt er een nieuwe werkgroep, die deze activiteiten gaat organiseren. Gehoopt wordt dat ook meer ondernemers zullen inspelen op de kansen die zich aandienen, zoals dat ook gebeurd is in het Brabantse Vessum.

Het Landelijk Genootschap Sint-Jacob is blij met het noordelijke steunpunt. ,,Keizer Karel de Grote had het al over de pelgrimsroute van Waddenzee naar Atlantische Oceaan”, zegt penningmeester Bas Brouwer. ,,Voor ons is Sint Jacobiparochie het meest voor de hand liggende startpunt voor wandelaars in Nederland. Je kunt op zich natuurlijk overal vandaan vertrekken, maar het zou prachtig zijn als Sint Jacobiparochie iets extra’s weet mee te geven.”
Pastoor Jan Romkes van der Wal uit Bolsward, geestelijk vader van het Jabikspaad, de aanlooproute van Zwarte Haan naar Hasselt, richting Santiago de Compostella, toonde zich zaterdag ook verheugd met de ontwikkelingen.

Stuurgroep
De plannen voor de Groate Kerk worden ontwikkeld door een Stuurgroep, die is opgericht op initiatief van de gemeente het Bildt. In deze Stuurgroep worden alle ideeën op elkaar afgestemd, en wordt de subsidieaanvraag voorbereid. Voorzitter van de Stuurgroep is Klaske Wiebenga, bestuurslid van de Stichting Jabikspaad en eigenaar van bed & brochje De Jacobshoeve in Sint Jacobiparochie. In de Stuurgroep zitten verder een ambtenaar van de gemeente het Bildt, vertegenwoordigers van dorpsbelang, van de middenstandsvereniging HIM en van de recreatieondernemers Uytlandt.
De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft zich bereid verklaard om als projectaanvrager op te treden. ,,Dat is op zich al heel bijzonder”, legt directeur Gerhard Bakker uit. ,,De stichting is opgericht voor de instandhouding van rijksmonumentale kerkgebouwen, en zoekt in samenwerking met de dorpsbewoners naar nieuwe functies. Vrijwel overal is dat betrekkelijk kleinschalig. Wat hier gebeurt, een samenwerking met diverse partners, is niet eerder vertoond. Toch geloven wij in dit project. Het kan een tweede peiler opleveren voor de instandhouding van de Groate Kerk. De instandhoudingkosten zijn met het cultureel centrum alleen niet op te brengen. Met het Genootschap als tweede huurder van het gebouw komt dat doel weer een stukje dichterbij. Bovendien kunnen zowel het dorp als de wijde omgeving er hun voordeel mee doen als er meer toeristen en bezoekers komen.”

Restauratie
De restauratie waarmee bouwbedrijf De Haan BV uit Dokkum gisteren begonnen is, moet in november klaar zijn. Voor de werkzaamheden is een bedrag nodig van circa 500.000 euro. Het grootste deel is toegezegd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (250.000 euro) en diverse cultuurfondsen. Op dit moment is er nog een tekort van 100.000 euro, maar de Stichting Alde Fryske Tsjerken is nog in hoopvolle afwachting van de besluitvorming binnen de Provincie Fryslân en enkele fondsen op ingediende aanvragen.
De Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk, die het gebouw huurt en exploiteert als cultureel centrum voor de wijde omgeving, is blij dat hun kerk wordt opgeknapt. Het bestuur van de Groate Kerk wil van de gelegenheid gebruik maken om ook het interieur een opknapbeurt te geven (kosten 250.000 euro). Daarvoor is reeds 75.000 euro toegezegd van cultuurfondsen en 7000 euro van de dorpsbewoners.

De gemeente Het Bildt en de provinciale afdeling Plattelânsprojekten Noardwest Fryslân zijn in beeld voor cofinanciering van de planonderdelen interieur en Informatiecentrum Jabikspaad, evenals het fonds Bezinningstoerisme. De besluitvorming van die kant wordt later dit voorjaar verwacht. De start van de restauratie kan hier echter niet op wachten, omdat anders de Rijkssubsidie voor de restauratie in gevaar zou komen.

	Alle betrokken partijen hopen de werkzaamheden medio november te kunnen afronden, zodat die maand het tienjarige bestaan van het Jabikspaad groots gevierd kan worden met de heropening van de kerk, de opening van het informatiecentrum en mogelijk een evenement.
Een groot bord wijst de voorbijgangers op de restauratie van de Groate Kerk, die op 29 maart 2010 officieel begonnen is.
Gedeputeerde Jannewietske de Vries wordt in een veiligheidsharnas gehesen.	Met een hijskraan werd gedeputeerde De Vries naar de torenspits getakeld, om de windvaan te verwijderen.
Gedeputeerde Jannewietske de Vries heeft haar hoogtevrees overwonnen.	Met enige moeite kon de windvaan verwijderd worden van het kruis op de toren, dat even later zelf ook naar beneden getakeld werd.
Gedeputeerde Jannewietske de Vries toont breed lachend de windvaan, die ze zojuist van de torenspits getild heeft.	Gedeputeerde mevrouw De Vries toont de windvaan aan de bezoekers, die haar verrichtingen met ingehouden adem volgden vanaf de veilige begane grond.
Een verslaggever van Omrop Fryslân interviewt de gedeputeerde terwijl ze nog in het bakje van de hijskraan staat.	Genodigden bekijken de windvaan, die is neergelegd in het gras.
Even later ligt ook het kruis aan de zijkant van de kerk te wachten op vervoer naar de werkplaats van bouwbedrijf De Haan.	De vier meter hoge reclameballon van de donateurwervingscampagne “Vitamine K+ - Houd uw dorp en kerk gezond” valt bijna in het niet bij de hijskraan en de Groate Kerk.

Datum: 24 maart 2010

Alde Fryske Tsjerken restaureert Groate Kerk te Sint Jacobiparochie

De Stichting Alde Fryske Tsjerken begint op maandag 29 maart 2010 met de restauratie van de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie. Bouwbedrijf De Haan BV uit Dokkum voert de komende maanden verschillende werkzaamheden uit aan het dak, het torentje en de vloer in de kerk, aan de hand van een restauratieplan van architect Brouwer uit Beetsterzwaag.

Voor de werkzaamheden is een bedrag nodig van circa 450.000 euro. Het grootste deel is toegezegd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en diverse cultuurfondsen. Op dit moment is er nog een tekort van 135.000 euro, maar de Stichting Alde Fryske Tsjerken is nog in hoopvolle afwachting van de besluitvorming binnen de Provincie Fryslân en enkele fondsen op ingediende aanvragen.

De Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk, die het gebouw huurt en exploiteert als cultureel centrum voor de wijde omgeving, is blij dat hun kerk wordt opgeknapt. Het bestuur van de Groate Kerk wil van de gelegenheid gebruik maken om ook het interieur een opknapbeurt te geven (kosten 250.000 euro). Daarvoor is reeds 75.000 euro toegezegd van cultuurfondsen en 7000 euro van de dorpsbewoners.

Met de Stichting Jabikspaad en het Landelijk Genootschap Sint-Jacob wordt bovendien gesproken over de vestiging van een informatiecentrum over het Jabikspaad in het voorportaal van de Groate Kerk. De gemeente Het Bildt en de provinciale afdeling Plattelânsprojekten Noardwest Fryslân zijn in beeld voor cofinanciering van de beide laatste planonderdelen (interieur, infocentrum), evenals het fonds Bezinningstoerisme. De besluitvorming van die kant wordt later dit voorjaar verwacht. De start van de restauratie kan hier echter niet op wachten, omdat anders de Rijkssubsidie voor de restauratie in gevaar zou komen.

Alle betrokken partijen hopen de werkzaamheden medio november te kunnen afronden, zodat die maand het tienjarige bestaan van het Jabikspaad groots gevierd kan worden met de heropening van de kerk, de opening van het informatiecentrum en mogelijk een evenement.

Datum: 23 maart 2010

Avondmaalzilver in de schijnwerpers op donderdag 27 mei in het Fries Museum

Ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum organiseert de Stichting Alde Fryske Tsjerken in samenwerking met het Fries Museum een bijzondere activiteit op donderdag 27 mei: een avond in het teken van het Friese avondmaalzilver. Conservator kunstnijverheid Marlies Stoter verzorgt een voordracht met een prachtig overzicht van het avondmaalzilver en enkele topstukken in Friesland.

De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft een aantal bijzondere avondmaalzilverstukken in haar bezit. Van een aantal niet-actieve kerken van de Stichting heeft het Fries Museum bruiklenen in de collectie. Een recent voorbeeld hiervan zijn twee 17de-eeuwse avondmaalsbekers, gemaakt door de Franeker zilversmid Tsjerk Hilarius. De avond biedt een gevarieerd programma: vanaf 19.30 uur is de ontvangst in het Fries Museum met koffie of thee en iets lekkers. Om 20.00 uur start het programma met een kort welkomstwoord en verzorgt Marlies Stoter een voordracht, waarna er gelegenheid is om vragen te stellen. Aansluitend volgt een bezoek aan de expositie Zilver!, met een overzicht van het allermooiste Fries zilver. De avond wordt afgesloten met een hapje en drankje.

Deelname aan dit bijzondere avondprogramma kost € 9,50 inclusief consumpties en hapjes.
Donateurs van de SAFT ontvangen € 2,- korting. Reserveren kan tot en met dinsdag 20 april via impresariaat@aldefrysketsjerken.nl of tel. 06 34 00 16 36 (Reina Hilarides).

Bij voldoende belangstelling wordt deze avond wordt ook op donderdag 27 mei georganiseerd.

Zie ook onze webwinkel voor de speciale uitgave (Uitgave 30) over het Avondmaalzilver, te koop voor slechts € 1,50.

Datum: 22 maart 2010

Molenaarraam onthuld in kerkje Schurega

In het kerkje van Jubbega-Schurega is zondag 21 maart 2010 een gebrandschilderd raam onthuld met een afbeelding van een molen. Het raam is een geschenk van de kinderen van de in 2006 overleden Johan Molenaar. Hij was ruim twintig jaar secretaris van de Plaatselijke Commissie die het kerkje in Schurega voor de Stichting Alde Fryske Tsjerken beheert. Het raam is vervaardigd door glasmaker Karel van der Wal uit Bakhuizen.

De overdracht van het gebrandschilderde raam vond plaats tijdens een besloten bijeenkomst. Aan het geheel werd muzikale medewerking verleend door het strijkersensemble Apollo, samengesteld uit leden van het Fries Jeugd Orkest. Zij speelden de “Lente” uit de “Vier Jaargetijden” van Vivaldi, delen uit het derde Brandenburgse concert van J.S. Bach, het stuk “Sjavone” van
J. Naujalis en delen uit het concert voor vier violen van Vivaldi.
Johan Molenaar was afkomstig uit de Zaanstreek.

Hij werd op jonge leeftijd van school gehaald om in het schildersbedrijf van de familie te gaan werken, toen een oom kleurenblind bleek te zijn. Een aantal jaren voor zijn pensionering stapte hij uit het bedrijf, verhuisde naar Friesland en ging les geven aan middelbare scholen in Workum en Noordwolde.
Hij had een grote liefde voor muziek; als achtjarig jongetje kreeg hij al vioolles in Amsterdam. Die liefde heeft hij aan zijn vier kinderen overgedragen; zij bespelen allemaal een instrument.
Woonachtig in Boornsterzwaag wilde hij verbondenheid met de omgeving vergroten door actief te worden in de Plaatselijke Commissie die werd opgericht toen het kerkje in 1983 aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken werd overgedragen. Tot zijn overlijden is hij als secretaris actief geweest. In het kerkje waren zondag onder meer de vele affiches te zien, die hij gemaakt heeft voor culturele activiteiten in het kerkje van Schurega.

De wens om een gebrandschilderd raam in het kerkje aan te brengen, werd na zijn overlijden in vervulling gebracht door dochter Hanneke. Die had van hem een map gekregen met een eigen ontwerp. ,,Vader is ook wel bezig geweest met een kunstenares, maar die wilde iets heel abstracts maken”, vertelt Hanneke Molenaar. ,,Vader hield daar niet zo van; hij was meer een ambachtsman. Glasmaker Karel van der Wal heeft zijn ontwerp prachtig uitgevoerd.”
Voorzitter Tiny Hoekstra en Commissielid Pytsje van der Wal bedankten de familie voor hun geste, evenals bestuurslid Piet Vellinga van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, die vele jaren het contact met de commissie heeft onderhouden. Hij beloofde de “erven Molenaar” dat er bij het raam een bordje komt te hangen, waarop de naam van de achtergrond van het raam vermeld zal worden.
De molen op het raam is niet de enige in de kerk. Op het rugschot van de preekstoel is ook een molen afgebeeld, herinnerend aan een predikant met de naam Molenaar die ooit in Schurega heeft gestaan.

Datum: 03 maart 2010

Stichting Alde Fryske Tsjerken bestaat 40 jaar
De Stichting Alde Fryske Tsjerken viert dit jaar met veel vreugde het 40-jarige bestaan. De Stichting, die op 9 september 1970 werd opgericht, heeft inmiddels 38 monumentale kerkgebouwen overgenomen en twee klokkenstoelen. Het aantal donateurs is de afgelopen maanden gegroeid met 350.
Het veertigjarige jubileum wordt gevierd met een reeks van activiteiten voor donateurs en andere belangstellenden. Zo is er op zaterdag 28 augustus een bijzondere orgelexcursie onder leiding van Theo Jellema langs vijf kerken in noordwest Friesland. Op de oprichtingsdatum 9 september is er een groot feest voor een gezelschap van genodigden én alle vrijwilligers die bij het werk van de Stichting betrokken zijn. Op zaterdag 11 september vindt een excursie plaats voor de “donateurs van het eerste uur”.
Daarnaast zijn er nog diverse andere activiteiten in voorbereiding. U leest er te zijner tijd meer over. De Plaatselijke Commissies, die bestaan uit vrijwilligers en die de kerken van de Stichting op dorpsniveau beheren, organiseren zelf ook nog diverse jubileumactiviteiten. Hou voor meer informatie de agenda in de gaten op www.aldefrysketsjerken.nl/agenda.
Naast de jubileumactiviteiten voor donateurs en belangstellenden heeft de Stichting dit jaar ook nog grote ambities op het gebied van restauratie en onderhoud. Vóór 1 april begint de restauratie van de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie. Later dit jaar of uiterlijk begin volgend jaar kan wellicht ook de restauratie van de kerk van Wier, het laatste “zorgenkindje” van de Stichting, ter hand worden genomen.
De gelegenheid van het jubileum wordt bovendien aangegrepen om de Keppelstok in een nieuw jasje te steken. Het is de bedoeling dat het eerste nummer van het vernieuwde donateurorgaan in juni zal verschijnen. Voor de zomer komt verder ook de geheel vernieuwde website in de lucht, met nóg meer informatie en servicemogelijkheden.

Eerste familie-excursie Alde Fryske Tsjerken
De Stichting Alde Fryske Tsjerken organiseert op zaterdag 20 maart 2010 voor het eerst in haar bestaan een “familie-excursie”, gericht op het hele gezin. Tussen 11.00 en 12.00 uur is er in de kerken van Goïngaryp, Sint Nicolaasga en Lemmer een speciaal “gezins-uurtje” voor ouders met kinderen. De jeugdige bezoekers krijgen een verhaal te horen, kunnen daarna met de speciale “Kijkwijzer” in de hand het gebouw verkennen, en ontvangen als aandenken aan hun bezoek ook nog eens een (gratis) verrassing.
,,Veel kinderen komen niet meer zo vaak in een kerkgebouw”, weet directeur Gerhard Bakker. ,,Ouders kunnen van deze gelegenheid gebruik maken om hun kinderen iets te laten ervaren van het religieuze erfgoed. Over alle kerken is wel een verhaal te vertellen. Als ze de kerken met andere ogen leren bekijken, dan gebeurt er wat met die kinderen. Dat hebben we wel gemerkt toen we de “Kijkwijzer” voor het eerst uitprobeerden in de kerk van Boksum.”
- Voor wie?
- Voor kinderen uit de groepen 7 en 8 van de basisschool (en hun ouders)
- Waar?
- Hervormde kerk, Kerkhof 1, 8531 JH Lemmer
- Hervormde kerk, It Hôf 5, 8511 AE Goïngaryp (volg borden “klokkenstoel”)
- Sint-Nicolaaskerk, Kerkstraat 12 8521 GZ Sint Nicolaasga
Lees verder >>

“Grootste kleine podium van Fryslân”
De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft per 1 januari 2010 Reina Hilarides in dienst genomen als impresario en verhuurcoördinator. De impresario bemiddelt tussen enerzijds de artiesten die in onze kerken willen optreden en anderzijds de Plaatselijke Commissies die de kerkgebouwen van de stichting beheren.
Dit nieuwe “loket” is dus bedoeld om het niet alleen de commissies maar met name ook de artiesten nóg makkelijker te maken, maar ook andere belangstellenden die gebruik willen maken van één van de 38 kerken van de stichting.

Reina Hilarides heeft in de tweede helft van vorig jaar het impresariaat in de steigers gezet. De resultaten daarvan zijn zo veelbelovend, dat het bestuur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken besloten heeft haar een deeltijd dienstverband van een jaar aan te bieden. Ze vindt het werk ,,een geweldig leuke uitdaging”. ,,De 38 kerkgebouwen van de Stichting Alde Fryske Tsjerken vormen samen het grootste kleine podium van Fryslân”, zegt ze trots.

Reina Hilarides heeft Theaterwetenschappen gestudeerd als onderdeel van de studie Kunst en Kunstbeleid (huidige Kunsten, Cultuur & Media) te Groningen. Zij heeft jarenlange ervaring opgedaan in de organisatie van diverse kunstenfestivals, waaronder IDFA, het documentairefestival te Amsterdam en Boekids, het literair jeugdfestival te Den Haag.
Wat haar zo aanspreekt in de functie is de combinatie van het organiseren van evenementen en het ideële karakter van de Stichting. ,,Hoewel ik houd van experiment en vernieuwing, ben ik ook een groot liefhebber van cultureel erfgoed en historisch waardevolle kunststukken. De kerken maken, samen met de terpen en boerderijen, de provincie tot een uniek stukje Nederland dat wij met z’n allen moeten koesteren.”
Luister naar een interview met Reina Hilarides op Omrop Fryslân: http://www.regionieuws.nl/link/759880/Ympressario_foar_Alde_Tsjerken.html

Zilverexcursie naar het Fries Museum
Op donderdag 22 april organiseert de Stichting Alde Fryske Tsjerken in het kader van het jubileum een “zilverexcursie” naar het Fries Museum. Liefhebbers van kerkzilver kunnen vanaf half acht ’s avonds eerst luisteren naar een lezing van Marlies Stoter, conservator kunstnijverheid van het Fries Museum. Daarna is er een rondleiding door de zilvertentoonstelling, waarbij bijzondere aandacht wordt geschonken aan het kerkzilver uit de kerken van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De bijeenkomst is voor iedereen toegankelijk. Donateurs van SAFT krijgen twee euro korting op de entreeprijs van € 9,50 (inclusief consumpties). Aanmelden kan via impresariaat@aldefrysketsjerken.nl of via 06-34001636.

Orgelexcursie onder leiding van Theo Jellema
Op zaterdag 28 augustus 2010 organiseert de jubilerende Stichting Alde Fryske Tsjerken een orgelexcursie in noordwest- en noordoost Friesland. De excursie vindt plaats onder leiding van Theo Jellema (de vaste organist van de Grote Kerk in Leeuwarden) en voert langs de orgels van de kerken van Bears, Blessum, Zweins, Westernijkerk en Hegebeintum. Het vertrek is ’s ochtends om half tien vanaf NS Station Grou-Akkrum. Er wordt gereisd met een bus. Tussen de middag is een lunch in de kerk van Zweins.
Het Friese orgellandschap behoort tot één van de rijkste orgellandschappen ter wereld. Theo Jellema zal over orgel van alles laten beluisteren, bezien en vertellen: over de orgelbouwers en over de stijlkenmerken voor het oog en het oor. Tevens zal hij enkele muziekfragmenten ten gehore brengen. In de bus zal Theo Jellema meer algemene informatie vertellen over Friese orgels en de Friese orgelcultuur. Deelname kost 37,50 euro. Donateurs van de Stichting Alde Fryske Tsjerken krijgen 2.50 euro korting. Aanmelden kan via impresariaat@aldefrysketsjerken.nl of via 06-34001636.

Betaling vooraf op rekeningnummer 2207600 van de Stichting Alde Fryske Tsjerken te Leeuwarden o.v.v. “Orgelexcursie 2010”.

Datum: 17 februari 2010

Filmopnamen in Ter Idzard

“Waarom heeft de dominee een nachtjapon aan?”
Dat was één van de vragen bij het bezoek van de leerlingen van openbare basisschool De Drie Dorpen uit Oldeholtwolde aan het pas gerestaureerde kerkje van Ter Idzard. De leerlingen kwamen daar voor de film die straks in het educatieve programma in de kerk een rol gaat spelen. Inwoners vertellen daarin over de kerk van hun dorp. Daar horen de schoolkinderen zeker bij. Zij hebben alles bekeken en daarna een tekening gemaakt van dat stukje kerk dat hen het meeste opviel.

Dominee Paul Hollander (in toga) en Joop Sanders van de Plaatselijke Commissie hebben geprobeerd de vragen van de nieuwsgierige leerlingen te beantwoorden. Johan van der Zee, bij ouderen nog wel bekend van het televisieprogramma “Van Gewest Tot Gewest” heeft het allemaal gefilmd. Twee leden van de educatiecommissie, Jelly Brinksma en Sigrid Hamelink, zorgden er voor dat alle kinderen lekker creatief bezig waren.

De kerk van Ter Idzard wordt op vrijdag 21 mei 2010 officieel heropend.

Op de website van Ter Idzard is nu al een kort filmpje te zien van de opnamen die in het kerkje gemaakt zijn:

Index voor publicaties Stichting Alde Fryske Tsjerken

De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft de beschikking gekregen over een complete index van alle artikelen die in de afgelopen 39 jaar onder haar verantwoordelijkheid zijn verschenen.
De index is opgesteld door dr. Regnerus Steensma uit Buitenpost. Hij was in 1970 een van de oprichters van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De heer Steensma is onlangs opnieuw toegetreden tot de redactie van de Keppelstok.

De meeste publicaties zijn overigens nog altijd verkrijgbaar. Bestellen kan heel simpel via de webwinkel: www.aldefrysketsjerken.nl/webwinkel.
Hieronder kunt u de index downloaden. Er zijn twee versies gemaakt. De ene versie is op chronologische volgorde, de andere versie is alfabetisch op onderwerp geordend.

Index 1970-2009 chronologisch

Index 1970-2007 op onderwerp

Datum: 6 januari 2010

“Flitsende start fondswerving Groate Kerk”

De fondswerving voor de restauratie van de Groate Kerk in Sint Jacobiparochie heeft een flitsende start gemaakt. De Stichting Bildtse Belangen/Bildtse Bank/Friesland Bank heeft een bijdrage van maar liefst 50.000 euro toegezegd voor de opknapbeurt van het interieur. Het VSB Fonds heeft daar nog eens een bedrag van 25.000 euro aan toegevoegd.
De voorzitter van de Stichting Bildtse Belangen, B. Porte, heeft onlangs een symbolische cheque ter waarde van 50.000 euro overhandigd aan penningmeester mevrouw L. Werkhoven van de Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk. Volgens Porte vervult de Groate Kerk een belangrijke functie in de hele gemeente het Bildt. ,,Het cultureel centrum geniet grote bekendheid tot ver over de gemeentegrens.”

De Stichting Alde Fryske Tsjerken en Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk zijn in oktober 2009 begonnen met de fondswerving voor de restauratie, die in maart 2010 moet beginnen en die vooral het dak, het torentje en de vloer behelst (kosten: 500.000 euro).
Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk wil van de gelegenheid gebruik maken en het interieur een flinke opknapbeurt geven. Hierbij gaat het onder meer om vervanging van de geluidsinstallatie, modernisering van de verlichting, vernieuwing van het podium, het aanbrengen van verduisteringsgordijnen en nieuw meubilair (kosten: 250.000 euro). De bijdragen van Bildtse Belangen en het VSB Fonds zijn voor dit onderdeel bestemd.
In nauwe samenwerking met de Stichting Jabikspaad wordt bovendien onderzocht of er in het voorportaal van de Groate Kerk een nieuw Informatiecentrum Jabikspaad gevestigd kan worden (kosten: circa 100.000 euro). Sint Jacobiparochie is een belangrijk startpunt van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella in Noord-Spanje.

De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed draagt ruim 250.000 euro bij aan de restauratie. Verder wordt met de provincie overlegd over bijdragen uit de fondsen bezinningstoerisme en plattelandsprojecten. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente het Bildt heeft in de eerste vergadering van het nieuwe jaar positief gereageerd op de plannen. Ook het dorp Sint Jacobiparochie zelf staat achter de plannen; een enveloppenactie van de Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk onder de 1600 inwoners leverde maar liefst 7000 euro op.

Terug