Boze geesten verdrijven

In Katlijk vindt elk jaar van 21 december tot
1 janauari het Sint Thomasluiden plaats. De twee klokken in de klokkenstoel naast het kerkhof zijn in de oorlog door de Duitse bezetter in beslag genomen. Sinds 1952 hangen er nieuwe, die met de hand geluid worden om in de periode dat de dagen het kortst zijn de boze geesten te verjagen.

Maar wist u dat de inwoners van Katlijk vroeger nog een manier hadden om boze geesten te verdrijven? Aan de buitenkant van de kerk ziet u in de koorsluiting een grote korfbogige nis met daaronder een kleine nis. In dat nisje werd een dodenlicht geplaatst, een lichtje in een lantaarn dat ook de boze geesten op een afstand moest houden. En dat is nooit verkeerd, op een kerkhof waar de doden bij voorkeur ongestoord wachten op de Jongste Dag. Het waren uiteraard wel praktijken, waar de latere strenge calvinisten niets van moesten hebben. Maar soms was het volksgeloof hardnekkiger dan de officiële leer.

Al die geruststellende magische gebruiken waarvoor het katholicisme graag een oogje toekneep, leefden soms lang voort. En in de negentiende eeuw werden die praktijken gewoon opnieuw uitgevonden. Het midwinterhoornblazen, dat rond de Kerstdagen ook in Katlijk plaatsvindt, is zo’n nieuw uitgevonden traditie die ten onrechte een erg oude indruk maakt. De Thomastsjerke in Katlijk vaart wel bij dergelijke folklore. Het karakteristieke kerkje heeft steunberen en is gebouwd van rooswinkels, bakstenen, die een slag kleiner zijn dan kloostermoppen. Ook het interieur is de moeite waard met zijn vloer van estrikken, zeventiende-eeuwse kansel en de herenbanken onder de orgelgalerij.

Koster H. Bredewout assisteert geregeld bij de kerkdiensten van de protestantse gemeente die
’s zomers twee keer en ’s winters een keer per maand plaatsvinden. Daarnaast zijn er rouw- en
trouwdiensten en zijn er dankzij de uitstekende akoestiek geregeld concerten en soms cd-opnames. Ook vinden er verschillende activiteiten van Dorpsbelang plaats. Met de verkoop van kaarten, kaarsen en andere souvenirs probeert men het onderhoud van de kerk mede te financieren.

Tekst: Jelma Knol

Terug